Het uur Nul
Maar die ontreddering is ook persoonlijk. Dat is zeer goed zichtbaar en voelbaar in dit Zelfportret in atelier van Johannes Heisig (1953). Hij schilderde het in 1990, het jaar waarin de DDR ophield te bestaan. Johannes Heisig is de zoon van Bernhard Heisig, één van de grote schilders uit de DDR en leraar van tal van belangrijke hedendaagse kunstenaars uit het oosten van Duitsland. Johannes zelf was directeur van de kunstacademie in Leipzig, maar die post moest hij bij de eenwording van Duitsland opgeven. Net als voor vele andere Oost-Duitse kunstenaars stond hij voor grote vragen: waar sta ik; waar sta ik als mens; als schilder? Alle oude kaders vielen van het ene op het andere moment weg, of die nu beknellend waren geweest of juist stimulerend. En het was niet zo dat men in West-Duitsland op de nieuwe landgenoten zat te wachten. De ontvangst was soms koel, soms ronduit vijandig.
Dit alles zien we in die éne blik die Heisig ons in zijn persoonlijke Stunde Null gunt. Hij kijkt ernstig en onzeker in de spiegel. Een beheerst portret, in een onbeheersbare geschiedenis.
Erik Lips, No Hero